Een blog over een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Antwerpen: De Boerentoren
In dit artikel
Wie bij HOC Living aan coliving in Antwerpen doet, maakt deel uit van een community die de stad samen leert kennen. Eén plek die daarbij onmogelijk te missen is: de Boerentoren. De iconische art-decotoren aan de Schoenmarkt staat weer volop in beweging. Hij wordt geen kantoor meer, maar krijgt stap voor stap een nieuwe toekomst als publieke cultuurtoren in Antwerpen, met tentoonstellingen, kunst, gastronomie en een plek om de stad van bovenaf te beleven. Voor een stad die voortdurend verandert zonder haar verleden kwijt te willen, is dat groot nieuws.
Dat nieuwe hoofdstuk is nog in volle voorbereiding. De toren werd helemaal gestript tot op zijn indrukwekkende stalen skelet en was tijdelijk te bezoeken. Het oorspronkelijke, uitgesproken ontwerp voor een glazen spits kreeg veel kritiek. Daarom ligt er nu een herwerkt voorstel van Daniel Libeskind: een nieuwe, meer ingetogen kroon en een driehoekige koepel, waardoor de toren volgens de plannen 103 meter hoog zou worden. De vergunningsprocedure en verdere uitwerking lopen nog; één ding staat wel vast: de Boerentoren wordt opnieuw een plek voor de stad, niet alleen een gebouw waar je naar kijkt.
Toen de toren begin jaren 1930 werd gebouwd, moet hij voor Antwerpenaren bijna futuristisch hebben gevoeld. Met zijn oorspronkelijke hoogte van 87,5 meter en 25 verdiepingen was hij een van de allereerste echte wolkenkrabbers van Europa – en lange tijd de hoogste van België. Alleen de kathedraal bleef in Antwerpen letterlijk een hoofd groter.
De toren kwam er in het spoor van de wereldtentoonstelling van 1930. Architecten Jan Vanhoenacker, Emiel Van Averbeke en Jos Smolderen tekenden een gebouw dat duidelijk naar de Amerikaanse skyline knipoogde, maar het een heel eigen Antwerpse uitstraling gaf: strak, verticaal en elegant art deco, bekleed met lichte natuursteen.
En die naam, Boerentoren? Die is veel vriendelijker dan hij klinkt. De bank die de toren liet bouwen, was nauw verbonden met de Boerenbond en financierde vooral landbouwers. Officieel heette het gebouw eerst gewoon het Torengebouw, later KBC-toren. Maar Antwerpen koos – uiteraard – de bijnaam. En die bleef.
De Boerentoren was aanvankelijk verrassend gemengd in gebruik. Beneden waren winkels en de Torenkelder-brasserie. Er waren kantoren, maar ook appartementen. Op een verdieping bevond zich het theesalon Cuperus, ingericht als een Chinees salon: een exotisch uitstapje, zonder dat je je jas voor een bootreis moest aantrekken.
Het mooiste detail? Al in 1932 konden bezoekers met de lift naar een panoramazaal hoog in de toren. Voor een bescheiden bedrag kreeg je Antwerpen aan je voeten. In zijn beste jaren trok die zaal naar verluidt zo’n 150.000 bezoekers per jaar. Vandaag vinden we een rooftop bijna vanzelfsprekend; toen was het een klein wonder met een lift.
Achter de elegante gevel zit een technisch huzarenstuk: een stalen skelet, met duizenden klinknagels en tonnen staal. De toren kreeg het in zijn leven flink te verduren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte hij beschadigd door beschietingen en een V1-bom. Ook branden bleken hem niet klein te krijgen. Misschien is dat wel de meest Antwerpse eigenschap van de Boerentoren: een tik incasseren, even rechtkrabbelen en vervolgens weer pontificaal in de skyline gaan staan.
In de jaren 1970 werd de toren grondig verbouwd. Hij kreeg een extra vleugel aan de Eiermarkt, de appartementen verdwenen en de hoogte groeide tot ongeveer 97 meter. De kenmerkende KBC-kroon hoorde daarna decennialang bij het stadsbeeld. Sinds de verkoop door KBC in 2020 aan de groep Katoen Natie–Indaver is de volgende metamorfose ingezet.
De plannen zijn ambitieus: The Phoebus Foundation wil de Boerentoren uitbouwen tot een huis voor kunst en cultuur, met tijdelijke en permanente tentoonstellingen, een boekhandel, museumshop, horeca en publiek toegankelijke plekken. Dat past wonderwel bij wat we bij HOC Living zo waarderen aan de stad: Antwerpen is geen decor dat netjes bewaard wordt achter glas. Het is een levende stad, waar erfgoed, nieuwe ideeën en mensen uit alle hoeken van de wereld elkaar blijven ontmoeten.
Voor bewoners van coliving in Antwerpen is de Boerentoren een mooie eerste afspraak met de stad. Loop ernaartoe via de Meir, kijk even omhoog, en stel je voor hoe gedurfd dit gebouw ooit was. Misschien wordt het straks opnieuw zo’n plek waar je met huisgenoten, nieuwe vrienden of bezoek van buiten de stad afspreekt – niet alleen om naar Antwerpen te kijken, maar om er middenin te staan.
De Boerentoren is dus meer dan een oude bank en meer dan een fotogenieke buur van de kathedraal. Hij is een herinnering aan Antwerpse durf. En, als de huidige plannen vorm krijgen, straks opnieuw een open deur naar kunst, uitzicht en ontmoeting.
Beelden zijn eigendom van de Phoebus Foundation en werden met toestemming gebruikt.
Volgend artikel
Community living in Antwerpen begint met een ongemakkelijk feit: waar je slaapt, bepaalt wie je ontmoet. In een coliving-huis betekent dat een deur op je gang, een keuken die je deelt, een buur die je op de trap knikkend passeert; voor een jonge professional of een expat die nieuw is in de stad is dat het hele netwerk, tot er iets komt dat het verbreedt. Coliving-evenementen verbreden het.
Verder lezen